Ouwerkerk is weg van de buitenlandse pers

Ik zag onlangs in Ouwerkerk een straat met de naam 'Weg van de Buitenlandse Pers'. Een intrigerende straatnaam, en uniek bovendien. Uit de overige namen in de directe omgeving kon ik de naam niet verklaren. Vandaar dat ik maar eens een mailtje heb gestuurd naar de gemeente Schouwen Duiveland. Per kerende mail ontving ik een reactie van de gemeentearchivaris:

De Weg van de Buitenlandse Pers bij Ouwerkerk is na de watersnoodramp van 1953 aangelegd en dankt zijn naam aan de belangstelling die de internationale pers gaf aan de ramp en aan Ouwerkerk, een van de zwaarst getroffen dorpen. Het was ook een eerbetoon omdat dankzij die aandacht ook veel hulp uit het buitenland werd gegeven.

Bekijk foto's van de onthulling van het bord bij de weg en het planten van bomen in 1960.

Wonen waar de zon niet schijnt...

In het Engelse Conisbrough in South Yorkshire hebben de bewoners van de 'Butt Hole Road' ('Kontgatstraat') een andere naam voor hun straat bedongen. Alsof de jarenlange moppen over de rare benaming nog niet genoeg waren, zorgde de naam ook voor praktische problemen. Zo geloofden veel pakjesbezorgers niet eens dat de straat bestond, vernam de Daily Mail.

Bovendien kreeg de straat continu toeristen over de vloer die op de foto wilden met het straatnaambordje, en dat zorgde voor overlast. Veel bezoekers gingen immers op de foto met hun blote kont. Sinds een foto in een Amerikaans boekje was beland, stopten er geregeld ook bussen vol Amerikanen.

De inwoners legden uiteindelijk wat geld samen om de naam van hun straat te veranderen in het iets meer neutrale 'Archers Way' ('Boogschuttersstraat'), verwijzend naar een kasteel iets verderop.

bron: >HLN

Voorspellende straatnamen

Het is belangrijk om straatnamen met zorg te kiezen, want soms blijken ze een voorspellende waarde te hebben. Ik las net een nieuwsbericht op 112groningen.nl:

Donderdagavond rond 23.00 uur merkten bewoners van de Vijverstraat dat de straatnaam Vijverstraat wel erg letterlijk was genomen. Een zeer groot gedeelte van de Vijverstraat stond onder water. Bij aankomst buiten bleek dat de een hoofdwaterleiding gesprongen was.

Met grote snelheid kwam er een behoorlijke stroom water onder de grasmat vandaan. in het gras ontstond een soort heuvel. Inmiddels was 112 gebeld en zei hebben iemand van het waterleidingsmaatschappij gestuurd. De waterleidingsmaatschappij is tot diep in de nacht bezig geweest het probleem op te lossen. Overdag zag het eruit als een ravage.

Het is maar goed dat ze die straat niet 'Zeestraat' of 'Oceaanstraat' hebben genoemd...

(Er bestaat trouwens Zeestraten in Beverwijk, Muiden, Noordwijkerhout, Harderwijk en Den Haag. De bewoners zijn bij deze gewaarschuwd.)

Gepaste bescheidenheid

Bij het geven van namen aan straten, dreven, bruggen en parken moet je soms wel wat bescheiden zijn. Een simpel dwarsstraatje noem je natuurlijk geen '-boulevard' en twaalf stoeptegels maken nog geen '-plein'. Maar dat wil helemaal niet zeggen dat je een klein stukje groen met wat bomen geen '-park' mag noemen, want met een goed gekozen voorvoegsel (dat uiteindelijk de naam bepaalt) is er nog best een gepaste naam van te maken. Lees bijvoorbeeld onderstaande bericht uit het AD over een nieuw parkje in Delft:

De toekomstige versmalling van de Voorhofdreef in Delft moet leiden tot een nieuw park. De gemeente heeft een eerste onderzoek laten doen naar wat het J.C. Bloempark moet worden. Het J.C. Bloempark wordt gepland aan de westzijde van de Voorhofdreef. Daar komt ruimte vrij, omdat de dreef een rijbaan minder gaat tellen. [...]
Dat de gemeente de naam van dichter J.C. Bloem aan het toekomstige park wil verbinden, getuigt overigens van bescheidenheid. Wethouder Anne Koning haalt in haar brief aan de gemeenteraad zijn beroemde gedicht De Dapperstraat aan:
"En dan wat is natuur nog in dit land
Een stukje bos ter grootte van een krant."

Een charmante oplossing, als je het mij vraagt.

Foto: Cápsula!

Straatnamen met een afbreekrisico

Bij lange straatnamen loop je natuurlijk een afbreekrisico: hoe langer de naam, hoe groter de kans dat deze niet op één regel op het straatnaambord past. Dan moet je af gaan breken. En waar afgebroken wordt, gaat wel eens wat fout.

Neem nou dit bord van de Nieuwe Mollenhutseweg in Nijmegen. De wijze waarop de naam hier is afgebroken verdient toch geen schoonheidsprijs. De twee pijltjes moeten natuurlijk aangeven dat de straat beide kanten op loopt, en niet alleen de richting waarin het bord zelf wijst. Maar juist door die pijltjes past Mollenhutseweg niet op één regel, terwijl dat toch echt netter was geweest.

Er zou een commissie moeten zijn die de schrijfwijze van straatnamen op straatnaamborden controleert. Dan was het bij de Leeuwenriklaan in Den Haag vast ook goed gegaan.

Foto: Rob Essers

Een leeuwerik met een tussen-n

In de Haagse Vogelwijk is ophef ontstaan over een nieuw straatnaambord. Volgens de bewoners hebben ambtenaren van de gemeente een lachwekkende en stupide taalfout gemaakt.

Op het bord staat 'Leeuwenriklaan', met een tussen-n die er niet hoort. Bewoners denken dat ambtenaren in de war zijn geraakt door de nieuwe spelling waarin woorden als paddenstoel en pannenkoek zijn ingevoerd.

De Vogelwijkers hebben de gemeente tot de zomer de tijd gegeven om het bord te vervangen. Staat het er dan nog, dan dienen ze een officiële klacht in, omdat het 'erg zeer doet aan de ogen'.

Bron: RTV West
Foto: Troistoques

Weg met U2

Een tijdje geleden schreven we hier een stukje over het lied 'Where the streets have no name' van U2. Burgemeester Bloomberg van New York heeft de band onlangs geëerd met een eigen straatnaam: de U2 Way. Een deel van 53rd Street in Manhattan draagt ter ere van het nieuwe album van U2 (No Line On The Horizon) een week lang de naam van de band.

De vier bandleden kregen voor de gelegenheid ieder een eigen straatnaambord. "Edge just said this is the first time he's been seen with a street sign and not been arrested", reageerde zanger Bono lachend.

De vraag is of de nieuwe straatnaambordjes ook daadwerkelijk opgehangen zijn. Het lijkt me maar verwarrend voor toeristen en andere beoekers als er ineens tijdelijk andere bordjes hangen. Dan is het handiger om ergens een straat naar U2 te noemen in een wijk where the streets have no name...

Straatnamen en klemtonen

Op de Onze Taal Taalkalender stond gisteren het antwoord op de vraag waarom straatnamen soms zo'n rare klemtoon hebben.

In heel veel dorpen en steden is het een bekend verschijnsel: de lokale bevolking zegt 'Hoogstráát' of 'Coolsíngel' waar je 'Hóógstraat' of 'Cóólsingel' zou verwachten. Hoe zou dat komen? Taal wordt vaak gebruikt als een paspoort: op heel subtiele manieren kun je laten merken of je wel alle codes van een groep kent. Een accent hoeft maar net een klein beetje anders te zijn, of je luisteraar weet al: die is niet van hier. Ook die vreemde klemtoon kan dat doel dienen. Je merkt dat bijvoorbeeld ook doordat de vreemde klemtoon niet bij alle straatnamen opduikt: in dezelfde stad heb je naast elkaar een 'Coolsíngel' en een 'Wéstersingel'. Als het klemtoonpatroon regelmatig was, zou het te makkelijk zijn voor buitenstaanders.

Maar nou ben ik natuurlijk benieuwd wie daar dan mee beginnen is! Zou er serieus een persoon of groep geweest zijn die bedacht heeft om voortaan 'Coolsíngel' te zeggen om daarmee buitenstaanders te kunnen herkennen? Oorzaak of gevolg: welke was er het eerst?

Speuren naar thema's

Ik kwam net de straatnaam 'Agatha' in Leidschendam tegen en vroeg me af binnen welk straatnamenthema die straat past. Hoe zouden de andere straten in die wijk heten?

Bij de naam 'Agatha' denk ik meteen aan detectiveschrijfster Agatha Christie, en veel verder dan dat kom ik eigenlijk ook niet. Zou dat het thema van die wijk zijn: voornamen van bekende detectiveschrijvers? Dan heten de straten in de directe omgeving vast Raymond (Chandler), Mickey (Spillane), Edgar (Allen Poe), Arthur (Conan Doyle) en Michael (Connelly). Best leuke namen, zo bij elkaar.

Helaas zat ik er helemaal naast. De straten in de omgeving van Agatha in Leidschendam heten Vieveenland, Buitenwater, Schadeken, Binnenweg, Kooiland, Veurkapel, Duinmeierij en Herberg. Ik zie daar niet direct een thema in. Dit lijkt me een mooie zaak voor Hercule Poirot!

(Er is trouwens wel een Agatha Christiestraat in Spijkenisse.)

Straatnamen zetten stad op de kaart (en andersom)

Bomen, schilders, vogels... allemaal makkelijke thema's waar je nagenoeg onbeperkt straatnamen uit kunt putten, en daar maken een heleboel steden en dorpen dankbaar gebruik van. Maar sommige thema's horen toch echt in één stad thuis, en nergens anders.

Zo werd deze week bekend dat er in Dartford (iets ten zuiden van Londen) straatnamen komen die genoemd zijn naar de titels van nummers van de Rolling Stones. Mick Jagger en Keith Richards hebben elkaar voor het eerst ontmoet op de lagere school van Dartford en ze gingen er ook naar de middelbare school. Het is dus een mooi idee om daar wat Rolling Stones-nummers te vernoemen.

Een projectontwikkelaar kwam met het idee voor dit straatnamenthema, en de gemeenteraad pikte het voortvarend op. "De Rolling Stones hebben hun stempel op de wereld gedrukt en het is geweldig voor ons dat we hun roots erkenning kunnen geven", aldus gemeenteraadslid Jeremy Kite. En dus krijgt Dartford binnenkort dertien nieuwe straatnamen zoals Ruby Tuesday Drive, Stones Avenue, Satisfaction Street, Sympathy Street, Little Red Walk, Angie Mews, Babylon Close, Rainbow Close en Stones Avenue. Waarschijnlijk worden ook de bandleden nog vernoemd in een straatnaam.

Voordat de beslissing is genomen, zijn de straatnamen voorgelegd aan het postbedrijf en de hulpdiensten, maar die zagen geen problemen. De politie sprak wel de zorg uit dat de straatnaamborden misschien vaak gestolen zullen worden door verzamelaars. Volgens Jeremy Kite is de kans veel groter dat fans naar de wijk komen om met de borden op de foto te gaan. En veel belangrijker nog: de straatnamen zetten Dartford in één keer op de kaart.

Dat kunnen wij ook!
Misschien is het leuk als men in Den Haag straatnamen naar nummers van Golden Earring gaat vernoemen. Dat levert alleen wel wat vreemde straatnamen op: When the lady smilesstraat, Twilight zonestraat, Radar lovestraat en de Burning stuntmanstaat. Of anders een De Dijk-wijk in Amsterdam, met straten als Bloedend hartstraat, Dansen op de vulkaanlaan, Binnen zonder kloppenstraat en de Nergens goed voorstraat!

In Lelystad is bijna geen straat te vinden

Lelystad is aan de klei onttrokken bij de inpoldering van Flevoland. De stad werd pas voor het eerst echt bewoond in 1967. Daarmee is de stad een paradijs voor stedebouwkundigen en voor straatnaamgevers. Want wat is er nou mooier dan met een schone lei te mogen beginnen bij het uittekenen van de straten van een stad, en bij het bedenken van de namen voor die straten? Net zoals bij oudere steden en dorpen geeft de straatnaamgeving een mooi beeld van de tijd waarin de stad is ontstaan.

Wat bij het bestuderen van de plattegrond van Lelystad direct opvalt, is dat er bijzonder weinig gebruik is gemaakt van de gebruikelijke achtervoegsels zoals 'straat' en 'weg'. Van de ongeveer 375 straatnamen eindigen er maar 73 op '-straat' (20%) en 54 op '-weg' (14%). Er is dus letterlijk bijna geen straat te vinden! In Lelystad kon men blijkbaar gemakkelijk zonder; men noemde de straten bijvoorbeeld gewoon Kogge, Lagune, Duinvoet, De Schans, Wedderborg, Den Alerdinck en Fraeylemaborg. Er is in Lelystad trouwens ook in geen velden of wegen een '-steeg' te ontdekken. Wat verder ook opvalt, is dat men in Lelystad relatief veel korte en krachtige straatnamen heeft. Niet meer dan tien procent van de straatnamen heeft maximaal zes letters, wat leidt tot straatnamen zoals Haf, Jol, Kamp, Zoom, Horst, Vecht, Botter, Griend, Pampus, Slinge en Wormer. Er is in Lelystad geen straatnaam te bekennen met meer dan 20 tekens; de langste is de Hollands Diepstraat.

Laten we de situatie eens vergelijken met die in Zutphen, een stad die 75 kilometer naar het zuidoosten ligt en waar al meer dan 1700 jaar mensen wonen. In Zutphen zijn ongeveer 425 straatnamen. Daarvan eindigt maar liefst de helft op het achtervoegsel '-straat' en daarnaast eindigt ruim 17% op '-weg', '-laan' of '-steeg'. Ook leuk: in Zutphen zijn maar vier straten van niet meer dan zes letters: Dreef, Kanon, Wanne en Hofweg (zes letters inclusief het achtervoegsel '-weg'!). In Zutphen is daarentegen meer dan 12% van de straatnamen langer dan 20 tekens.

Nou is er wel een verklaring voor het ontbreken van 'straat'-namen in Lelystad. In een aantal wijken die men in de jaren '70 en '80 heeft gebouwd, heeft men namelijk een bijzondere nummering toegepast. Er zijn 24 wijken waar de straten simpelweg genummerd zijn. De adressen bestaan daar uit de naam van de wijk, het nummer van de straat en het huisnummer. Zo kun je bijvoorbeeld wonen op Gondel 01-05, Tjalk 15-01 of Griend 02-06. Ik kan me haast niet voorstellen dat dat handig is, en het zal niet voor niks zijn dat je deze nummering in Nederland verder nauwelijks tegenkomt. Maar misschien dat de plaatselijke bevolking, de hulpdiensten en de postbode daar wel anders over denken.

De Sinterklaasbuurt

Vandaag kwam Sinterklaas eindelijk ook in Delft aan. Bij die gelegenheid was de Markt omgedoopt in het Sinterklaasplein. Er stond zelfs een heus straatnaambord. Dat bracht me op het idee van de Sinterklaasbuurt, want er zijn veel meer dingen die met Sinterklaas te maken hebben die een straatnaam verdienen.

Naast het Sinterklaasplein mag het Zwarte Pietpad natuurlijk niet ontbreken. Wat dacht je bijvoorbeeld van het Marsepeinplein, de Borstplaatplaats, de Speculaaslaan (die kruist met de Gevulde Speculaaslaan) en de Taaitaaistraat? En de Pepernootstraat, de Kruidnootstraat, de Schuimpjestraat en de Strooigoedstraat. In de Chocoladeletterstraat hebben de huizen geen nummers maar letters: je woont in de Chocoladeletterstraat bijvoorbeeld op nummer M of S.

Behalve al het lekkers kunnen we natuurlijk ook nog allemaal attributen vernoemen. Het Tabberdpad, de Mijterstraat (daar is het mieters wonen!), de Stafsteeg, de Schimmelstraat, de Stoombootstraat, de Roedreef en het Zakpad.

Volgens mij wordt dat een gezellig buurtje, die Sinterklaasbuurt!